Dzisiaj jest
wtorek, 27 czerwca 2017, 178 dzień roku, imieniny Cypriana, Emanueli, Władysława
komancza.pl
Wymagane jest uaktualnienie wtyczki Flash Player.
Znajdujesz się w: Strona główna / Turystyka / Geografia / Komańcza

Komańcza

 

 

Komańcza jest siedzibą gminy w powiecie sanockim. Wieś leży w dolinie rzeki Osławica i potoku Barbarka nazywanego w zamierzchłych czasach Kumanieckim Potokiem.
Za datę powstania osady uważa się rok 1512. W początkach istnienia miejscowość nosiła nazwę Krzemienna jednak w związku z tym, że między XI a XIII wiekiem z Rusi Kijowskiej przybyli tu Komanowie (pol. Połowcy), plemię turańskie, postanowiono wieś nazwać Komańczą na ich cześć, jako pierwszych osadników mieszkających na tym terenie.

- komancza3.jpgDo pierwszego rozbioru Polski, w 1772 roku, wieś znajdowała się w ziemi sanockiej, w województwie ruskim Po 1772 roku znalazła się w zaborze austriackim w prowincji Galicja.

W1802 roku wzniesiono w Komańczy cerkiew greckokatolicką pw. Opieki Matki Bożej (od 1963 roku cerkiew prawosławna) - jeden z trzech przykładów (obok cerkwi w Rzepedzi i Turzańsku) wschodniołemkowskiego, tzw. osławskiego drewnianego budownictwa sakralnego.

Pod względem administracyjnym wieś należała w pierwszych latach niewoli do cyrkułu leskiego, później sanockiego. Ruchy narodowowyzwoleńcze z 1848, które ogarnęły niemal całą Europę (Wiosna Ludów), nie ominęły również Komańczy. W maju 1849 rozegrała się na tej ziemi bitwa partyzantów polskich z oddziałami armii austriackiej. Potyczka zakończyła się zwycięstwem Polaków.

Komańcza do początku I wojny światowej znajdowała się w powiecie w Sanoku i była jedną z wsi gminy Bukowsko. W czasie trwania zaboru austriackiego przez terytorium wsi ciągnęła się biegnąca do twierdzy Przemyśl i dalej do Lwowa linia kolejowa z Austro-Węgier. Podczas I wojny światowej w okolicach miejscowości toczyły się ciężkie walki pomiędzy C.K. wojskami a Rosjanami m.in na szczycie wzniesienia Sokoliska. Pamiątką tych niespokojnych czasów są dwa komanieckie cmentarze wojenne, wzniesione przez V C.K. Komando Grobowe stacjonujące w tamtym czasie w Rymanowie. Jeden z nich znajduje się na szlaku ścieżki przyrodniczo–historycznej przebiegającej przez wieś, drugi natomiast mieści się przy stacji kolejowej Komańcza. Po zakończeniu działań wojennych, na wszystkich frontach I wojny światowej, w pierwszych dniach listopada 1918 roku, mieszkańcy Komańczy i okolicznych wsi pochodzenia ukraińskiego opanowali linie kolejowe na odcinkach od Zagórza do Łupkowa oraz od Zagórza do Chyrowa i proklamowali powstanie tzw. Republiki Komańczańskiej. Prezydentem mianowano Andrija Kyra. Założenia Republiki Komańczańskiej obejmowały m.in. przyłączanie tej ziemi do powstałej również w 1918 roku Zachodnio – Ukraińskiej Republiki Ludowej, jednak jej władze nie udzieliły rzeczowej pomocy Komańczanom. Na skutek polskiej interwencji w tym rejonie tereny te zostały przyłączone do terytorium II RP w styczniu 1919 roku i znalazły się w województwie lwowskim a ściślej mówiąc w powiecie sanockim. W okresie międzywojennym wieś, ze względu na swój specyficzny mikroklimat, stała się uzdrowiskiem. Powstała wtedy część nazwana później Letniskiem. Na jego terenie powstało kilka pensjonatów, w których wypoczywali w większości studenci i kolejarze ze Lwowa. W Komańczy spędzał urlop trzykrotny premier II Rzeczpospolitej - Kazimierz Bartel.

Do czasów współczesnych dotrwały jedynie dwa przedwojenne budynki wypoczynkowe. W jednym z nich znajduje się klasztor ss. Nazaretanek, w drugim zaś schronisko PTTK.

- komancza1.jpg

W przededniu wybuchu II wojny światowej, Komańcza była miejscem stacjonowania garnizonu macierzystego Batalionu Korpusu Ochrony Pogranicza (KOP) “Komańcza”.W chwili agresji niemieckiej na Polskę - 1 września 1939 roku - Batalion KOP “Komańcza” wchodził w skład 2 Pułku Piechoty KOP “Karpaty” i w jego ramach prowadził w tym rejonie działania obronne. W chwili nastania okupacji niemieckiej po klęsce Kampanii Wrześniowej Żydzi żyjący we wsi przed wojną zostali w 1942 roku wywiezieni do obozu kaźni w Zasławiu i tam straceni.

Zamieszkującą w owym czasie Komańczę społeczność romską spotkał równie tragiczny los - 60 przedstawicieli tej narodowości zostało rozstrzelanych na skraju wsi w dolinie potoku Piwnego. To tragiczne wydarzenie upamiętnia pomnik wzniesiony w miejscu mordu. Miejsce to jest przystankiem na ścieżce przyrodniczo–historycznej biegnącej wkoło Komańczy.

Zakończenie II wojny światowej nie przyniosło uspokojenia w tym miejscu. Komańcza stała się areną walk między LWP i UPA.

Ludność, przeważnie łemkowska, która mieszkała w Komańczy do 1945 roku, została wysiedlona: część mieszkańców w 1946r. na sowiecką Ukrainę, a podczas Akcji “Wisła” w 1947 roku na Ziemie Odzyskane. Obowiązkowi opuszczenia wsi nie podlegali fachowcy potrzebni w odbudowie kraju  - m. in. leśnicy i kolejarze. Wielu mieszkanców wróciło w rodzinne strony na początku lat 60 i żyje tu do dnia dzisiejszego.

Parafia rzymskokatolicka została erygowana w Komańczy w 1927 roku. W tym też roku zakończono budowę kościoła pw. św. Józefa. Świątynia ta spłonęła podczas wojny. Odbudowywano ją w latach 1948-50 staraniem ks. Stanisława Porębskiego i 14 rodzin rzymskokatolickich. Poświęcono ją w 1957r. również pod wezwaniem s. Józefa.

Komańcza, a ściślej mówiąc klasztor ss. Nazaretanek, był ostatnim miejscem internowania Prymasa Tysiąclecia ks. Kardynała Stefana Wyszyńskiego od 27 października 1955 do 26 października 1956. To właśnie w Komańczy, 16 maja 1956, Prymas napisał tekst Jasnogórskich Ślubów Narodu Polskiego. Klasztorny pokój, w którym mieszkał Prymas Tysiąclecia jest udostępniony odwiedzającym to miejsce pielgrzymom.

- komancza2.jpg13 września 2006 roku spłonęła zabytkowa cerkiew prawosławna. Był to niewątpliwie cios dla tutejszej społeczności. Została ona jednak odbudowana i oddana do użytku.

W jednym z prywatnych domów w Komańczy można zobaczyć przykłady łemkowskiego rękodzieła i strojów ludowych. Kultywowaniem miejscowej tradycji zajmuje się mieszkanka wsi, pani Daria Boiwka.

Współcześnie Komańcza jest lokalnym ośrodkiem zacieśniania wzajemnych dobrosąsiedzkich kontaktów z partnerskimi miejscowościami ze Słowacji. Dzięki swoim walorom turystycznym, przyrodniczym i krajobrazowym miejscowość stanowi także cel wypraw turystów z całej Polski i zagranicy.

g.a.


 literatura:

1.


 

UG Komańcza
27 czerwca 2017
poprzedni miesiąc następny miesiąc
pn wt śr czw pt so nd
      1 2 3 4
5 6 7 8 9 10 11
12 13 14 15 16 17 18
19 20 21 22 23 24 25
26 27 28 29 30    
Newsletter
Jeżeli chcesz być informowany o aktualnościach w serwisie, podaj swój adres e-mail.
Subskrypcja
dopisz wypisz
Banery

- mp2_dwiecerkwie.png

Gmina Komańcza
Komańcza 166, 38-543 Komańcza, pow. sanocki, woj. podkarpackietel.: 13 467 70 35, fax: 13 467 70 35, email: urzad@komancza.pl, http://www.komancza.pl
NIP: 687-17-850-88, Regon: 370440755
numer konta: 66 8642 0002 2001 0000 5669 0001

Licznik odwiedzin: 464089
Poprawny HTML 4.01 Transitional Poprawny arkusz CSS Poprawne kodowanie UTF-8 Strona zgodna z WCAG 2.0 AA
projekt i hosting: INTERmedi@ | zarządzane przez: CMS - SPI